W odpowiedzi na rosnącą rolę AI w codziennym życiu i coraz dłuższy czas, jaki spędzamy przed ekranami, konsumenci w Polsce i całej Europie świadomie ograniczają aktywności online. Skupiają się za to na czynnościach, które zapewniają im bezpośredni kontakt z innymi ludźmi, poczucie autentyczności i wspólne przeżycia. Z najnowszego raportu Experience Economy 2026, opracowanego przez Mastercard Economics Institute, wynika, że niemal połowa polskich respondentów (49%) planuje w 2026 roku przeznaczyć na doświadczenia, takie jak podróże, wydarzenia kulturalne, koncerty czy aktywności z bliskimi, więcej pieniędzy niż rok wcześniej. Badanie pokazuje również, że konsumenci coraz mocniej stawiają na relacje międzyludzkie, traktując je jako sposób na odpoczynek od nadmiaru wszechobecnej technologii.
Z najnowszego badania Mastercard, przeprowadzonego wśród ponad 27 tys. osób w Europie, w tym w Polsce, wynika, że 60% respondentów planuje częściej spędzać czas offline, a 64% częściej polega na rekomendacjach innych osób, niż poleceniach generowanych przez algorytmy. Jednocześnie 63% rozważa udział w wydarzeniach, które pozwalają odpocząć od technologii, a 58% aktywnie poszukuje aktywności budujących poczucie wspólnoty.
Trend ten jest wyraźnie widoczny również w Polsce – 46% respondentów z Polski deklaruje, że jest gotowych ograniczyć wydatki na technologię, gadżety czy subskrypcje streamingowe, aby przeznaczyć więcej środków na doświadczenia. Dla 58% badanych mają one dziś większe znaczenie niż kiedykolwiek wcześniej, a niemal połowa respondentów (49%) deklaruje, że w 2026 roku przeznaczy na ten cel większy budżet niż rok temu. Dla 55% ankietowanych Polaków kluczową motywacją jest potrzeba relaksu i oderwania się od codzienności, a dla 45% – budowanie wspomnień z bliskimi.
„W całej Europie obserwujemy wyraźną zmianę w sposobie spędzania czasu wolnego. Wraz z rosnącą rolą świata cyfrowego, konsumenci coraz częściej poszukują doświadczeń opartych na bezpośrednich relacjach i autentycznych emocjach. To nie tylko zmiana nawyków, ale głębsza potrzeba budowania więzi i przeżywania chwil, które mają realne znaczenie” – komentuje Natalia Lechmanova, główna ekonomistka Mastercard Economics Institute w Europie.
Doświadczenia zamiast ekranów
Największym zainteresowaniem respondentów cieszą się aktywności, które pozwalają oderwać się od świata online i spędzać czas „z dala” od ekranów. Na czele listy znajdują się podróże, które tego lata planuje częściej wybierać 79% ankietowanych. Kolejne miejsca zajmują aktywności na świeżym powietrzu (79%), doświadczenia kulinarne (70%) oraz koncerty (69%). Wysoko plasują się także formy spędzania czasu sprzyjające regeneracji i zdrowiu – takie jak spa czy fitness (61%), związane z filmem (69%), gry i atrakcje outdoorowe (69%) oraz spektakle teatralne (60%).
Z badania wynika również, że preferencje konsumentów różnią się w zależności od kraju. Cypryjczycy najczęściej w Europie wybierają doświadczenia immersyjne, które pozwalają aktywnie uczestniczyć
w wydarzeniu (59%). Portugalczycy najmocniej stawiają na aktywności wspólnotowe – 76% z nich woli uczestniczyć w nich z innymi niż samodzielnie. Irlandczycy najbardziej cenią rekomendacje znajomych, rodziny lub współpracowników (70%).
Coraz większą popularność zyskują także formy spędzania czasu, które odpowiadają na potrzebę odpoczynku od świata cyfrowego i budowania relacji – od wydarzeń typu digital detox, przez aktywności wspólnotowe, po niszowe doświadczenia oparte na autentyczności, nostalgii i poczuciu przynależności. Mastercard, we współpracy z Trend Hunter, wyróżnił sześć trendów, które już dziś redefiniują gospodarkę doświadczeń:
- Analogue Escapism (Powrót do świata analogowego) – świadome odłączanie się od technologii
- Common Ground (Wspólna przestrzeń) – budowanie społeczności wokół pasji
- Communal Coping (Wspólnotowe wsparcie) – doświadczenia pomagające radzić sobie z codziennością
- Conscious Connection (Świadome relacje) – głębsze, bardziej jakościowe kontakty
- Halcyon Days (Nostalgia) – powrót do „dobrych czasów”
- Indie Everything (Kultura Niezależna) – autentyczność i niezależność zamiast mainstreamu
Szansa dla lokalnych biznesów
Rosnące zainteresowanie kameralnymi i autentycznymi doświadczeniami otwiera nowe możliwości dla małych firm. Ponad połowa polskich konsumentów (53%) uważa, że MŚP oferują lepszej jakości doświadczenia, a 61% jest gotowych zapłacić więcej za oferty wspierające lokalne społeczności. 58% badanych planuje w tym roku częściej wybierać oferty małych i średnich firm – szczególnie, jeśli chodzi o aktywności outdoorowe (76%) i wydarzenia filmowe (62%).
